Onthuld: hoe een Brits bedrijf het voortouw neemt bij de groei van de handel in Amerikaans gefrackt ethaan | Fracking

“Mijn kinderen werden ziek”, zegt Lois Bower-Bjornson, een campagnevoerder bij de Clean Air Council in Washington County, Pennsylvania.

“Mijn oudste zoon had uitslag over zijn hele lichaam. Zijn oren, zijn oogleden, overal. Mijn jongste had vreselijke bloedneuzen, het was zo erg dat hij bloedarmoede kreeg en bijna flauwviel. Hij werd bloedend wakker.”

Bower-Bjornson wijt de gezondheidsproblemen van haar kinderen aan de 36 frackputten die haar eigendom in de Appalachen in de VS omringen. Ze legt ook een deel van de verantwoordelijkheid bij Ineos, een Brits bedrijf dat particulier eigendom is van de Britse miljardair Sir Jim Ratcliffemede-eigenaar van Premier League-voetbalclub Manchester United. Nieuwe analyse is gebleken dat Ineos het voortouw neemt bij de groei in de De VS hebben de handel in ethaan gefractioneerd om plastic te produceren dat wordt gebruikt in consumentenartikelen in Europa. met mogelijk verstrekkende ecologische en sociale gevolgen.

Fracking is in een groot deel van Europa verboden vanwege de gevolgen voor het milieu en het verband met seismische activiteit, maar Europese landen kunnen nog steeds gefrackt gas van elders kopen. De spanningen in Europa zijn de laatste tijd opgelopen vanwege een controversiële ontwikkeling van Ineos in België, waarbij gebruik wordt gemaakt van frackgas uit de VS. Het project heeft financiële steun gekregen van de Britse regering en actievoerders beweren dat het gemeenschappen en het milieu in de hele toeleveringsketen kan schaden.

Fracking houdt in dat lagen van de aarde worden gekraakt met onder druk staande, met chemicaliën beladen vloeistof om toegang te krijgen tot opslagplaatsen van olie en gas duizenden meters onder de grond. Een deel van het gas dat als bijproduct ontstaat tijdens het fracken is ethaan. Ethaan is bij kamertemperatuur een kleurloos gas dat voornamelijk wordt gebruikt om ethyleen te maken, de bouwsteen voor de meeste kunststoffen in de wereld.

De winning van olie en gas door middel van fracking is de afgelopen twintig jaar in de VS snel toegenomen groeiende zorgen over de impact ervan op de mondiale klimaatcrisis en op de gezondheid van mens en milieu in de gebieden waar extractieprojecten plaatsvinden. Washington County is een van de zwaarst getroffen provincies in Pennsylvania. Gelegen boven de rijke Marcellus-schalieformatie, was dat in 2023 het geval 6.075 gasbronnen binnen 861 vierkante mijl.

Ineos is al lang aanwezig in de regio en beschikt over een 15-jarige overeenkomst met het Amerikaanse gasbedrijf Range Resources, dat het Britse bedrijf van het gefractioneerde gas levert.

‘Een groeiende en vervuilende ethaanhandel’

In 2016, Ineos voltooide een “virtuele pijplijn” van $2 miljard van acht schepen, in de sector bekend als ‘drakenschepen’, die gefractioneerd ethaangas over de Atlantische Oceaan transporteren naar de Europese petrochemische faciliteiten van Ineos.

Uit door het Centrum voor Internationaal Milieurecht (CIEL) geanalyseerde gegevens blijkt dat sinds de voltooiing van deze route in 2016 de hoeveelheid ethaan die door of voor Ineos is ongeveer 7,3 keer zo groot geworden, met een vrijwel consistente groei op jaarbasis. De totale door of voor het bedrijf verscheepte volumes groeiden van 429 kiloton in 2016 naar 3.130 kiloton in 2025.

Vanaf 2024, het meest recente jaar waarvoor mondiale gegevens beschikbaar zijn, was de Amerikaanse ethaanexport ruim vier keer zo groot als de rest van de wereld samen. Volgens de analyse van CIEL is Ineos verantwoordelijk voor minstens twee derde van alle ethaanexport uit de VS. Dit heeft CIEL ertoe gebracht te concluderen dat Ineos het belangrijkste bedrijf is achter deze snelgroeiende mondiale handel in Amerikaans gefrackt ethaangas.

“Voor het eerst onthullen nieuwe gegevens de ware omvang van de ethaantoeleveringsketen van Ineos. De petrochemische gigant exploiteert een groeiende en vervuilende ethaanhandel”, zegt Steven Feit, senior advocaat en juridisch en onderzoeksmanager bij CIEL.

Tussen maart 2016 en november 2025 identificeerde CIEL 790 zendingen van uit de VS afkomstig ethaan op schepen van het merk Ineos, waarvan het merendeel naar Rafnes in Noorwegen of Grangemouth in Schotland ging. Beide havens zijn de thuisbasis van grote petrochemische faciliteiten van Ineos.

CIEL zegt dat deze groeiende handel in ethaan binnen de regelgeving van de sector valt, omdat fracken weliswaar verboden is in Europa, maar frackgas nog steeds kan worden geïmporteerd en gebruikt in Europese faciliteiten. CIEL zegt dat de controversiële Project One-ontwikkeling van Ineos in Antwerpen, België, hiervan een belangrijk voorbeeld is.

Als Project One gebouwd wordt, zal het van Europa zijn grootste kunststoffabriek. Dat heeft Ineos gezegd het is van plan een selectie ervan te gebruiken Amerikaanse leveranciers om de centrale te voorzien van het benodigde gefrackte ethaangas.

Ineos vertelde de Guardian dat het geen putten bezit of exploiteert in Pennsylvania en dat het ethaan dat het verzendt afkomstig is van “veel onafhankelijke producenten”.

Er stond: “Als Project One van start gaat, zal het jaarlijks ongeveer twee miljoen ton ethaan nodig hebben, wat overeenkomt met slechts 3% van de Amerikaanse ethaanproductie (…). Het idee dat Project One deze industrie aanstuurt, is eenvoudigweg niet geloofwaardig.”

Het voegde eraan toe dat “de productie van aardgas (in de VS) niet afhankelijk is van de aankoop van dat ethaan door Ineos”.

Bower-Bjornson reisde vorig jaar naar Antwerpen om met lokale politici haar zorgen te delen over de effecten die de fabriek zou kunnen hebben op de gezondheid van inwoners van Washington County.

Onderzoek heeft ontdekt dat kinderen die binnen een straal van anderhalve kilometer van een boorput woonden, ongeveer vijf tot zeven maal zoveel kans hadden op het ontwikkelen van lymfoom, een relatief zeldzame vorm van kanker, vergeleken met kinderen die op een plek zonder waterputten binnen acht kilometer woonden. Het is echter niet mogelijk om te weten of de kanker of de slechte gezondheid van een persoon verband houdt met de vervuiling door fracking.

Een woordvoerder van Ineos zei: “We nemen de zorgen van mensen die in de buurt van de aardgasproductie wonen serieus.” Het voegde eraan toe dat de studie, waarin Ineos niet bij naam wordt genoemd, “associaties onderzocht, geen oorzaken”.

In 2020 zal een grote jury bekritiseerde de Amerikaanse regering omdat ze de inwoners van Pennsylvania niet had beschermd tegen de schadelijke gevolgen voor de gezondheid van fracking. De toenmalige procureur-generaal, Josh Shapiro, verklaarde dat er een “diepgaande kloof gaapt tussen ons grondwettelijke mandaat voor schone lucht en zuiver water, en de realiteit waarmee Pennsylvanians worden geconfronteerd die in de schaduw van fracking-giganten leven”.

De jury adviseerde de autoriteiten een onderzoek in te stellen naar de gevolgen voor de gezondheid van het wonen in de buurt van fracklocaties, maar Bower-Bjornson zegt dat dit nog moet gebeuren.

Stroomopwaartse emissies

Milieuadvocatenkantoor ClientEarth neemt samen met veertien andere NGO’s de rechten over juridische actie tegen Ineos vanwege Project One. Een belangrijk argument is dat de milieueffectrapportage van het bedrijf er niet in is geslaagd de impact van de upstream-emissies van het gefrackte ethaangas, zoals dat geproduceerd in Pennsylvania, te berekenen.

Sinds het begin van de juridische strijd in 2020 hebben rechtbanken over de hele wereld duidelijk gemaakt dat zogenaamde scope 3-emissies moeten worden opgenomen in milieueffectrapportages. Dit zijn emissies die niet ter plaatse plaatsvinden, maar die ook niet zouden vrijkomen als de installatie niet zou bestaan. Deze week was er de kwestie over scope 3-emissies bij Project One geëscaleerd naar het hoogste gerechtshof van de EUwaarbij de rechtbank werd gevraagd om te verduidelijken of Ineos de volledige klimaatimpact moest kwantificeren toen het een bouw- en exploitatievergunning aanvroeg.

“Ineos heeft geen rekening gehouden met het gefrackte gas dat (Project One) zal afhangen, en schetst een ronduit onnauwkeurig beeld van de klimaatschade die het zou veroorzaken. In het licht van de steeds sterkere jurisprudentie over de hele wereld, staat de zaak op wankele grond”, aldus ClientEarth-advocaat Gautier Rolland.

Feit beschuldigde Ineos ervan “de werkelijke ecologische voetafdruk van zijn hele toeleveringsketen te verbergen”. De organisatie zei dat de emissies die verband houden met de aanvoer van gefrackt ethaan “overduidelijk afwezig zijn in de openbare documenten van het bedrijf”.

Een woordvoerder van Ineos zei dat de milieubeoordeling voor Project One is bijgewerkt en “onderworpen aan uitgebreid toezicht door de toezichthouders. We blijven ons inzetten voor het verdedigen van het project en de milieuprestaties ervan op basis van bewijsmateriaal”.

De Britse regering heeft Project One substantieel gesteund met een bankgarantie van € 700 miljoen.

Een woordvoerder van UK Export Finance, een overheidsdepartement dat Ineos een garantie heeft gegeven zodat een bank hen vervolgens een lening kan verstrekken, zei: “Onze financieringsgarantie voor Project One creëert nieuwe exportmogelijkheden voor Britse bedrijven en ondersteunt Britse banen, terwijl we consistent blijven met onze inzet voor de wereldwijde transitie naar een netto nulpunt.”

Rolland zegt echter dat de steun van de overheid aan dit project “zeer problematisch” is, omdat het gebaseerd is op “milieuclaims van Ineos die, op basis van onze juridische analyse, onvolledig zijn”.

“De financiële garantie heeft geholpen een grootschalig, op fossiele brandstoffen gebaseerd project mogelijk te maken dat de ingrediënten voor plastics op grote schaal zou produceren. Het zijn de mensen die de prijs voor dit project zullen betalen, van gemeenschappen die getroffen zijn door de winning van frackgas in de VS tot degenen die te maken krijgen met lucht-, bodem- en watervervuiling in België en Nederland”, voegde Rolland eraan toe.

CIEL zegt ook dat deze garantie “diepe tegenstrijdigheden” aan het licht brengt tussen het Britse beleid om de buitenlandse financiering van fossiele brandstoffen te beëindigen en een project te steunen dat draait op uit fossiele brandstoffen afkomstige grondstoffen. – geïmporteerde ethaan, grotendeels afkomstig van Amerikaanse gasfracking-activiteiten.

“Ineos heeft zijn Project One-fabriek op de markt gebracht als de meest duurzame investering in de Europese chemische industrie, maar de beweringen over een laag koolstofgehalte van het project gaan voorbij aan de aanzienlijke upstream-emissies en gezondheidsrisico’s die worden gedragen door gemeenschappen in de frontlinie”, aldus Feit.

CIEL roept EU-beleidsmakers en staatsfinanciers op om maatregelen te implementeren die mens en planeet beter beschermen, waaronder het verplicht stellen van onafhankelijke rapportage over de levenscyclusemissies van geïmporteerde petrochemische grondstoffen zoals ethaan.

Een woordvoerder van Ineos zei: “We hebben zwaar geïnvesteerd in de schepen, terminals en infrastructuur die nodig zijn om ethaan naar Europa te brengen, waardoor duizenden geschoolde banen in de productie worden beschermd. We zetten dat ethaan om in materialen waar de wereld niet zonder kan. Medische apparatuur, farmaceutische producten, leidingen die schoon drinkwater leveren, voedselverpakkingen, bouwmaterialen, transport en hernieuwbare energie zijn allemaal afhankelijk van deze producten. Ze zijn niet optioneel.

“Ineos neemt de gezondheid en veiligheid van haar werknemers en omliggende gemeenschappen uiterst serieus. We opereren onder strikte milieuregels en investeren zwaar in het veilig, schoon en efficiënt maken van onze faciliteiten. Het beschermen van mensen en het milieu is van fundamenteel belang voor ons bedrijf en onze licentie om te opereren.”

Het voegde eraan toe dat “het sluiten van Europese chemische fabrieken er niet voor zal zorgen dat de wereld geen essentiële chemicaliën meer nodig heeft. Het zal simpelweg fabrieken, geschoolde banen en potentieel hogere emissies naar andere landen verplaatsen”.

Bower-Bjornson zei: “Mensen in Pennsylvania betalen voor de kosten van deze industrie. Van de impact op onze gezondheid, op ons land en op onze lucht, we krijgen er niets van.”