De graphic novel ‘Nanbanjin’ is een ongekend grafisch experiment dat laat zien hoe de Europese en Japanse cultuur elkaar ontmoeten

Bij de nieuwe graphic novel Nanbanjinvan de stripauteurs Cyril Pedrosa en Taiyō Matsumoto, is het even wennen voor de lezer als we de westerse leesrichting aanhouden. Als in 1534 een Portugese zeeman op het Japanse eiland Tanegashima strandt en in contact komt met de lokale bevolking, kan hij ze niet verstaan – net zomin als de lezer dat kan. Zijn soms hulpeloze situatie wordt daarmee de onze, en dat zorgt voor een vreemd gevoel. Pagina’s lang kunnen we niet mee in de discussies die in de nabijheid van de schipbreukeling Fernando worden gevoerd.

Echt onder de indruk is Fernando allerminst. Hij is een rustige roodharige die vanwege zijn exotische verschijning een zeker respect geniet onder de lokale bevolking. Ze zijn misschien wat angstig voor zijn rijzige gestalte en sommigen lijken de buitenstaander niet te vertrouwen. Het mooie is dat die voorbehouden niet zomaar worden ingelost in de Japanse versie. Het geheel is geen puzzel die gelegd moet worden; veel wordt niet uitgesproken in het verhaal vanuit Japans perspectief. Sterker, het is goed mogelijk om bij de versie van Matsumoto te beginnen. Zijn strip volgt niet op die van Pedrosa omdat die ‘erachteraan’ komt. Immers, de Japanse leesrichting is van achteren naar voren (wat eerst onwennig voelt, maar binnen vier pagina’s al gemakkelijk gaat). Dit verklaart dat het boek twee voorkanten heeft.

Pedrosa – een Fransman met Portugese roots – was degene die het idee van de samenwerking tot stand bracht. In een interview vertelde hij dat hij jaren geleden op een boekje stuitte met Portugese en Japanse kronieken uit de zestiende eeuw. Daarin worden de eerste contacten tussen de twee beschavingen beschreven. Het avontuurlijke van deze cultuurclash zette Pedrosa aan het denken en met dat idee benaderde hij de Japanner Taiyō Matsumoto, wiens werk hij bewonderde.

Zoom in

Ruig en excentriek

Matsumoto is vooral bekend van de mangareeksen Zonnig in Tokio tegenwoordigtwee sterke verhalen die zich in het heden afspelen en die een onmiskenbare, strakke mangafeel hebben. Zijn penseelvoering in Nanbanjin is duidelijk anders: ruiger en excentrieker, met grote vlakken gewassen inkt en minieme kleurdetails. Het maakt zijn bijdrage wezenlijk anders dan de wervelende en kleurrijke pagina’s van Pedrosa, zoals ook al te zien was in zijn tweeluik De gouden eeuw. Matsumoto koos bovendien voor grauwer papier, wat de klassieke, meer sobere Japanse sfeer benadrukt.

In Pedrosa’s verhaal volgen we Fernando; bij Matsumoto is dat Shōbei, de lokale visser die de aangespoelde Portugees in huis neemt. Hun zoektocht naar zingeving verbindt beide mannen. Fernando is niet van plan terug te keren naar Europa; Shōbei, die zijn enige zoon verloor, heeft moeite de draad op te pakken. Wat Nanbanjin bijzonder maakt, is dat hun gemoedstoestand niet wordt verteld maar getoond. Deze grafische aanpak zorgt voor nadruk op de culturele verschillen. Fernando is een binnenvetter die alleen is met zijn gedachten en herinneringen. Pedrosa abstraheert dit door lijnen weg te halen: dan wordt Fernando’s gevoelswereld grillig en nemen lichte kleurvlakken de pagina’s in beslag. Bij Matsumoto is het de omgeving van Shōbei die op zijn situatie reageert. Het leert ons hoe een feodale samenleving met shintopriesteressen, samoerai en demonen zich tot het individu verhoudt.

Zoom in

Nanbanjin is een grafisch experiment dat de lezer heen en weer schudt. Wie het in zijn geheel heeft gelezen, gaat terugbladeren en zoeken naar overeenkomsten en verschillen. Het is niet na één keer klaar. Pedrosa en Matsumoto schiepen een ontroerend verhaal waarin de hoofdpersonen op zoek gaan naar het menselijke midden; dat wat in ieder van ons bestaat. Die zoektocht is voor een groot deel voor de lezer en open voor eigen interpretatie; Nanbanjin is zo een unieke ervaring.

Uitgelicht

Zoom in

Amélie Causse en Mark Eacersall
Bordeaux Shanghai

Er verschijnen opvallend veel strips over wijn en dan vooral over wijnbouw en het genot van hobbydrinken. In het even interessante als vrolijke Bordeaux Shanghai worden daar een paar lagen aan toegevoegd: Wei is de verwende zoon van een rijke Chinese zakenman die een wijngaard heeft gekocht. Hij wordt door zijn vader naar Frankrijk gestuurd om de boel daar te bestieren, maar dat verprutst hij. Totdat Lola, de lokale oenoloog, hem weet te overtuigen van de schoonheid van het vak. Samen proberen ze tegen alle stromen en culturele obstakels in van een Cru Bourgeois een Grand Cru te maken. Heel fraai.

Zoom in

Groots werk
Zee van angst

Heel interessante blik achter de schermen bij de productie van de filmklassieker Kaken uit 1975. Een jonge Steven Spielberg vergaloppeert zich herhaaldelijk; het had niet veel gescheeld of de film was er nooit geweest. In de stripdocumentaire is een bijzondere rol weggelegd voor Alfred Hitchcock, die zijn jonge collega van advies voorziet. Of dat helpt is de vraag, want er zijn constant problemen met de mechanische haai, met geld en het geduld van alles en iedereen. Pas als de iconische, aanzwellende muziek van John Williams wordt toegevoegd, ontstaat het beeld van de film zoals wij die kennen.

Zoom in

James Sturm en Joe Sutphin
Waterschip neer

Nog een klassieker: Waterschip neerhet aangrijpende konijnenverhaal van Richard Adams uit 1972, heeft de verstripping gekregen die het verdient. Probeer het beeld van de animatiefilm met Art Garfunkels ‘Bright Eyes’ te parkeren: in de versie van Sturm en Sutphin gaat het er harder aan toe. Levensecht, met straffen en vechtpartijen die ongefilterd aan de lezer worden getoond. Het verhaal van Vijfje, Hazelaar en andere konijnen die uit hun gewelddadige burcht vertrekken op zoek naar een betere wereld, leunt op respect en trouw blijven aan jezelf en je idealen. Weer een verhaal waarvan mensen nu zeggen: relevant en urgent, gelet op de situatie in de wereld.

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie