Patrick Stewart: de Britse acteur die een Franse Star Trek-kapitein iconisch maakte

Het was veel fans van StarTrek (1966-1969) een doorn in het oog: een nieuwe versie van hun geliefde televisieserie. Kon niet, mocht niet na het succes van de sciencefictionserie met de impulsieve en onbevreesde kapitein Kirk (William Shatner).

Toch zou de tweede serie, Star Trek: de volgende generatie (1987-1994), misschien wel populairder worden dan de oorspronkelijke. Dat kwam voor een groot deel door één man: de nieuwe kapitein van het nieuwe sterrenschip Enterprise, de Fransman Jean-Luc Picard.

De tweede serie liep zeven in plaats van drie seizoenen, toch bleef er lange tijd strijd welke de beste was. In de komedieserie De oerknaltheorie (2007-2019), over een stel nerdy wetenschappers, werd die kwestie uiteindelijk opgelost. Bij hun ontmoeting stelt hoofdpersonage Sheldon een rudimentaire vraag aan zijn latere huisgenoot en beste vriend Leonard: ‘Kirk van Picard?’ Diens antwoord: ‘Da’s een moeilijke. Originele Serie beter dan Volgende Generatie, maar Picard is beter dan Kirk.’ Sheldon: ‘Correct.’

Dat Picard zijn charismatische voorganger in de schaduw stelde, was de grote verdienste van de Britse acteur Patrick Stewart, die het personage tot een titaan van de popcultuur wist te maken. Zelfs nu nog, ruim dertig jaar na het beëindigen van de serie, zijn op internet talrijke filmpjes te vinden die het belang van Jean-Luc Picard benadrukken: waarom hij zo geweldig is, waarom zijn toespraken zo inspirerend zijn, waarom hij een rolmodel is voor de mensheid.

Terwijl Stewart de rol bijna niet kreeg.

Opgegroeid in armoede

Patrick Stewart werd in 1940 geboren in het Engelse Mirfield. Zijn ouders waren arbeiders, hij groeide op in armoede. Toen hij elf was, moedigde een docent hem aan te gaan acteren. Op zijn vijftiende ging hij van school, werkte als journalist en als meubelverkoper, terwijl hij intussen op het podium van het lokale theater stond. De jonge Stewart zag acteren als een manier om zich te uiten.

Met een beurs wist hij te worden toegelaten aan een theaterschool in Bristol, in 1959 speelde hij zijn eerste rol als professioneel acteur. Zeven jaar daarna werd de getalenteerde Stewart lid van het gerenommeerde theatergezelschap Royal Shakespeare Company in Londen. Hoewel hij ook kleine rollen speelde in televisieseries en films, was zijn eerste en grote liefde het theater.

https://www.youtube.com/embed/B3NJ49VyjDs

In 1987 hield hij een literaire toespraak aan de Universiteit van Los Angeles. Een aanwezige producent van StarTrekwaarvan een nieuwe serie in de maak was, dacht in de Brit de nieuwe kapitein te herkennen. Stewart deed auditie maar werd bijna afgewezen omdat de bedenker van StarTrekGene Roddenberry, geen kale kapitein wilde – wat Stewart al vanaf zijn twintigste was. Stewarts toneelpruik werd vanuit Londen ingevlogen, maar uiteindelijk vonden de studiomanagers dat een kale, wat oudere man beter paste. Stewart was 47 toen hij de rol kreeg. Zijn diepe, gedragen stem en prachtige dictie gaven Picard meteen een natuurlijke autoriteit.

Zoom in

Wijs en menselijk

Wat Roddenberry wel wilde met Picard: een duidelijk contrast met de soms onbezonnen Kirk. Picard moest een diplomaat zijn, een intellectueel. Stewart werkte dat idee uit tot een personage dat iconisch werd om zijn wijsheid en menselijkheid.

Stewart tekende een contract voor zes jaar, maar dacht dat de serie snel zou stranden. Toen die pas na zeven seizoenen stopte, was hij bang dat hij te lang weg was van het toneel om ernaar terug te kunnen keren. Op zijn oude dag keerde Stewart toch weer drie seizoenen terug als Jean-Luc Picard in Star Trek: Picard (2020-2023). Het personage was net als de acteur ouder geworden, het universum duisterder. De serie werd goed ontvangen.

De acteur had volmondig ja gezegd om Picard weer te spelen. „Al die jaren bij The Royal Shakespeare Company waren alleen voorbereiding voor mijn plek als kapitein aan boord van de Enterprise”, grapte hij nu. Hij was trots op de invloed die de positieve toon van StarTrek had, met name op jonge kijkers.

Niet dat hij in de tussenjaren zonder werk zat: van StarTrek verschenen ook vier succesvolle films met Picard in de hoofdrol. Intussen speelde Stewart ook in andere films, meerdere keren als slechterik, zoals Dr. Jonas in Complottheorie (1997) en farao Seti in animatieklassieker De prins van Egypte (1998).

Stewart leende wel vaker zijn galmende bariton aan (animatie)films. Zo deed hij de vertelstem van Ted (2012) en opvolger Ted 2 (2015), over een mislukkeling die zijn leven deelt met zijn scabreus pratende teddybeer, en was hij Poep erin De Emoji-film (2017). Hij nam zichzelf noch zijn bekendste personage al te serieus, en verscheen met zijn zeer herkenbare stem onder meer als zichzelf in Familie kerel (2005-2018), en als parodie op Picard in de absurde animatieserie Robotkip (2012-2015).

Zoom in

Professor X

Eind jaren negentig kreeg Stewart een rol aangeboden in een serie films die hem op latere leeftijd zou introduceren bij een heel nieuw publiek: Charles Xavier, ‘Professor X’, in de X-Men-serie. Hij twijfelde of hij zich weer voor lange tijd aan één rol wilde committeren. Maar dat hij met regisseur Bryan Singer zou werken, trok hem over de streep.

https://www.youtube.com/embed/VNxwlx6etXI

Professor X is een telepatische superheld, leider en moreel kompas die streeft naar vrede tussen de mensheid en gediscrimineerde mutanten; zijn tegenvoeter Magneto – vertolkt door zijn oude vriend Ian McKellen – wil de mensheid onderwerpen. Stewart zou de rol in zeven X-Men-films spelen, en deed cameo’s in twee Marvel-films (Avengers: Doomsday verschijnt in december 2026). In zijn laatste echte afscheidsfilm, Logan in 2017, lijdt professor X aan alzheimer – controleverlies dat de hele mensheid bedreigt, omdat hij zo’n machtige telepaat is.

Patrick Stewart overleed woensdag 28 oktober in Los Angeles, 86 jaar oud, volgens zijn familie na een „korte, maar aangrijpende reis met alzheimer en lewy-bodydementie”. De arbeiderszoon mocht zich sinds 2010 Knight Bachelor noemen, en dus ‘Sir’.

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie