Jonge rapper Qlas is openhartig, Sampa the Great veelzijdig en Andert Tysma voortdurend in beweging

De Rotterdamse rapper Qlas (24) heeft duidelijk een hekel aan zijn ex. Klassiekzijn nieuwe album, gaat er bijna helemaal over. „Fuck you, block mij, jij bent niet eens mijn type meer”, rapt hij boos van zich af op ‘Waar was je?’, een trap-nummer met een Rihanna-sample.

Hij doorloopt alle fases van het jezelf loswrikken uit een toxische relatie. Eerst zijn er de vraagtekens: „Ik wou je, ik zie je niet schatje. Waar was je? Jij was de laatste snoes in m’n bakje.” Dan komt het verdriet, het zwelgen, op ‘Wintersong’. „De afstand langer, ik hoor, je doet hangen nu met iemand anders.”

De ex reageert niet meer, de WhatsApp-vinkjes kleuren blauw, maar antwoord blijft uit. Als zijn oude schatje zijn melodieën op de radio hoort, die allemaal over haar gaan, zingt ze dan stiekem mee? Zet ze de radio uit? Te pijnlijk? Of kan het haar niets meer schelen? Ja, er werd gezoend en ruziegemaakt, gesekst en gescholden. Maar geldt voor een relatie niet ook: zonder wrijving geen glans?

Qlas, alias van Luciano Jafari Mehrabady, is erg jong, openhartig en vol bewijsdrang: over de afvalprik praat hij net zo makkelijk als over liefdesverdriet. Ook het socialemedia-spel beheerst hij; zijn management sloot hem op in een garage om eindelijk zijn album af te maken, en maakte van die deadline een TikTok-livestream.

„Ik hou nog van je, maar ik haat je”, zingt gastartiest Isabel Usher op ‘Ik Haat Je’. Qlas probeert verder te gaan, opnieuw te daten, maar de markt is grillig en hij is nog gewond, heeft zijn kop er niet bij als hij tegenover een nieuwe meid zit. Wat overblijft, zijn ‘100 tranen’, de grote hit van het album, vooral dankzij Antoon. Daarna is hij weer ‘Single als een Pringle’.

Daan Stoop

Sampa the Great voegt hiphop toe aan de Zambiaanse rockmix

De voortekenen waren er al op haar vorige album toen Sampa the Great de vruchten van haar verhuizing naar Zambia oogstte: meer percussie, felle raps en een samenwerking met Zambiaanse rockers. Op haar nieuwe album Nu Zamrock verdiept ze die thuiskomst. Op dit persoonlijke album vertelt ze haar familieverhaal dat verbonden blijkt met de popgeschiedenis van Zambia. Het levert een veelzijdige plaat op vol ijzersterke hiphop doorsneden met rock, soul en Zambiaanse kalindularitmes.

Sampa Tembo werd geboren in Zambia, groeide op in Botswana en vestigde zich als rapper in Australië. Haar flow sluit juist weer perfect aan bij de Britse hiphop, als ze zich goed boos maakt, is het net alsof je naar de grote zus van Little Simz luistert. En ze brengt zelf veel meer nieuws in deze toch al eclectische mix.

Centraal op dit album staat het verhaal van haar oom, die tot Sampa’s verrassing een van de oprichters van de legendarische Zambiaanse rockgroep WITCH blijkt. Vanaf 1972, in de jaren na de onafhankelijkheid, liet deze band zich inspireren door The Rolling Stones, Jimi Hendrix, Black Sabbath én de lokale tradities. Ze tourden met veel succes. Recent beleefde de groep nog een internationale revival met de Nederlandse muzikant Jacco Gardner. Maar hoe legendarisch ook, dat haar oom de zogenaamde ‘zamrock’ vormgaf, wist Sampa niet. Het blijkt een familiegeschiedenis omgeven met schaamte, omdat financieel succes uitbleef. Het sterkt de rapper nu juist om ongeremd Nu Zamrock te maken.

Die term lijkt aanvankelijk vooral overdrachtelijk, want veel rock valt er op de eerste tracks niet te horen. Wel veel fijne koortjes en slimme samples, een knikje naar Missy Elliott op ‘Catch If You Can’ en het krachtige ‘Can’t Hold Us’ nestelt zich gemakkelijk in de oren. Dan draait ze halverwege de plaat de distortion van de gitaar verder open en ontstaat er een indrukwekkende mix van zamrock, hiphop en vooral veel Sampa.

Leendert van der Valk

Andert Tysma houdt zijn ambient voortdurend in beweging

Zeven nummers telt Parallellenhet derde album van de Nederlandse componist Andert Tysma. Samen duren ze net geen volledig uur. Van haast is dus geen sprake. Neem het ruim elf minuten durende openingsnummer ‘Untitled’. Laag na laag wordt boven een donkere synthesizer geplakt. De spanning loopt tergend langzaam op, zonder dat er een grote ontlading volgt. Het constante gevoel van uitstel maakt het nummer groots en meeslepend.

De muziek is opgebouwd rondom piano en elektronica. Daaromheen laat hij een opvallend brede bezetting bewegen. Strijkers, saxofoon, basklarinet, contrabas en drums komen geregeld naar de oppervlakte. Het levert een rijk geluid op waarin voortdurend iets verschuift, vaak nauwelijks merkbaar.

Dat gebeurt op ‘Savoy, for Rajshri’. Eerst staat de piano centraal, kalm en ruimtelijk. Later komt de zachte saxofoon van componist Maarten Hogenhuis er nog bij. Ook op ‘Costa Costa’ werkt zo’n omslag uitstekend. Meer bas en tempo duwen de muziek plotseling vooruit, waarna nerveuze toetsen het nummer steeds onheilspellender maken.

Spannend is het nummer ‘Moyl’. Het stuk begint groots en haast filmisch, het voelt als de drukte en snelheid van een metropool. Daarna wordt dat beeld langzaam aangetast door vervorming. De muziek blijft beheerst, maar krijgt iets dreigends. Hierna voelt titeltrack ‘Parallels’ als het ontwaken na een lange nacht. De klanken worden steeds helderder, alsof ook de mist langzaam optrekt. Het is het mooiste stuk van de plaat.

Tysma werkt niet alleen als componist, maar ook als arts. Na een jaar conservatorium koos hij voor geneeskunde, terwijl hij muziek bleef maken. Dat parallelle bestaan gaf het album zijn titel: de gemaakte keuzes, maar ook de levens die mogelijk waren geweest als je ergens anders was afgeslagen. Muzikaal werkt Tysma hetzelfde idee uit: motieven keren terug in een andere omgeving, krijgen een ander tempo en veranderen door een nieuw instrument van betekenis.

Robijn van Gorsel