Voor klassenstrijd moet je in Zuid-Korea zijn: zie ‘Possible Love’

Voor klassenstrijd moet je tegenwoordig in Zuid-Korea zijn. Bij de hitserie Inktvis spelwaar armoedzaaiers op leven en dood strijden om plutocraten te amuseren. Bij Oscarkanon Parasiet van Bong Joon-ho, waar het proletariaat als ongedierte een rijkeluisvilla overwoekert. Bij Park Chan-wooks Geen andere keuzewaar een ontslagen arbeider aan het seriemoorden slaat om zijn plek op de bedrijfsladder te heroveren.

Deze week volgt op Netflix het meesterlijke Mogelijke liefdedie op het filmfestival van Venetië werd bekroond met de Grote Juryprijs, ofwel de tweede prijs. Mogelijke liefde ontbeert het zwartkomisch gooi-en smijtwerk van zijn Koreaanse collega’s, regisseur Lee Chang-dong (72) is meer van raffinement en understatement. Hij verknoopt zijn verhaallijnen geduldig tot een rijk tapijt waarin je de patronen geleidelijk ontwaart. Hoe langer het duurt, hoe dichter je bij het puntje van je stoel komt.

Arbeid botst op zeer persoonlijke wijze met kapitaal, met film als bemiddelaar. Lee Chang-dongs inspiratie was de 77 dagen durende fabrieksbezetting van autobedrijf SsangYong in 2009 die met grof geweld werd beëindigd. Dat exces was een kantelpunt in Zuid-Korea; de ruggengraat van de vakbonden werd gebroken toen solidariteit een holle frase bleek. Het galmt ook door in Inktvis spel: de held daarin raakte ontgoocheld tijdens geweld tegen stakers.

Zoals de ontslagen arbeider Ho-seok in Mogelijke liefdedie na de staking in het ziekenhuis en de gevangenis belandde. Hij behoort nu tot de ‘doden’ die hun baan verloren. De ‘levenden’ die hun baan behielden houden hem beschaamd op afstand. Ho-seok is een gebroken man: dichtgeklapt, depressief, drankzuchtig.

Zoom in

Gênante openbare therapie

Zijn vrouw Mi-ok sluit vriendschap met filmmaker Ye-ji, die haar man als gedroomde hoofdrolspeler ziet in een sociaal bewogen documentaire. Ye-ji komt uit de middenklasse, is getrouwd met de steenrijke investeerder Sang-woo en wil ‘echt’ bevriend raken met het arbeidersgezin. De barrière met Mi-ok slecht ze met alcohol: dronken noemen de dames elkaar giechelig ‘bitch’.

Terwijl beide echtparen elkaar aftasten en Ye-ji’s camera op jacht gaat naar emoties, flashbacken we door het verleden van Mi-ok en Ho-seok, voor wie de documentaire een gênante openbare therapie dreigt te worden. In het luxueuze vakantiehuis met privéstrand van Ye-ji’s rijke echtgenoot worden de thema’s en relaties op de spits gedreven.

De politiek bewogen regisseur Lee Chang-dong – hij was in 2003 zestien maanden lang Zuid-Korea’s minister van Cultuur – broedde al jaren op een speelfilm over de staking, vertelt hij ons in september op het Lido van Venetië. Pas in 2024 vond hij zijn liefdesmotief. Mogelijke liefde gaat over ‘mogelijke’ liefde binnen de eigen sociale groep, anders dan in de ‘onmogelijke liefde’ van zoveel ander films.

Zoom in

Verder gaat het over het emotionele vampirisme van filmmakers; en over de klassenkloof, waar ook zijn vorige meesterwerk over ging: de smeulende thriller Branden (2018). Daarin staakt een passieve boerenzoon de strijd om het hart van een sprankelende vrouw al bij voorbaat, hij vreest dat zijn rijke liefdesrivaal een seriemoordenaar is.

Welwillend voor de minvermogende

Mogelijke liefde is minder intens en ambivalent dan dat, maar even gelaagd – en inhoudelijk rijker. Lee Chang-dong betwijfelt of ‘klassenstrijd’ of ‘klassenkloof’ adequate termen zijn voor wat zich in zijn film afspeelt. „Sang-woo behoort tot de rijkste 0,1 procent van Korea, hij ervaart geen wrijving omdat hij een stratosfeer bewoont die de arbeidsklasse nauwelijks raakt. Hij beseft niet hoezeer dat zijn attitude definieert. Extreme rijkdom manifesteert zich bij hem als open, humaan en welwillend.”

Sang-woo is onaantastbaar in zijn vriendelijke nonchalance. Een daad van dronken rebellie – Ho-seok pist een van zijn badkamers onder – ontmantelt hij geamuseerd. Maar buiten zijn oud-geld-elite is iedereen vanzelfsprekend personeel of een amusant speeltje. Het zit al in Sang-woo’s kleding, denkt Lee Chang-dong. Armen proberen indruk te maken met merkkleding, een man als Sang-woo draagt juist loszittende, onopvallende kleding – zij het van hele dure stof.

Lee Chang-dong werd zelf in de nasleep van de Koreaanse oorlog geboren in een zeer armoedige milieu, zegt hij. „Als het om gebrek gaat, daar weet ik alles van. Hoewel mijn identiteit zowel economisch als sociaal nogal is veranderd, definieert dat mij nog steeds.”

Ye-ji, de vrouw met de camera, is in zekere zin zijn alter ego. „Ze is van bescheiden komaf, maar behoort nu tot de klasse der ultrarijken en doet geforceerde pogingen onafhankelijk te zijn van haar mans geld. Ik ben niet zozeer rijk, maar als filmmaker moet ik het spel ook spelen volgens de regels van fondsen en investeerders.”

Als jongeman schreef hij verhalen over arbeiders: : „Ik schreef over sociaal gemarginaliseerden en studenten die streden voor democratie. Zoals Ye-ji. Ik vroeg me steeds af: moet ik hun hele verhaal vertellen, ook als het ontluisterend wordt? Die vragen stel ik mijzelf nog steeds. Mede daarom maak ik veel minder films dan ik zou willen.”

https://www.youtube.com/embed/zd3qXH9qN70

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie