Regisseur Sofia Coppola over ‘Making Marie Antoinette’: ‘Ik moest vechten voor het vrouwelijk perspectief’

„Het was leuk, maar dit doe ik nooit meer”, zegt regisseur Sofia Coppola in Marie-Antoinette maken. Deze making-of-documentaire, te zien op streamingdienst Mubi, gaat over de opnames van haar speelfilm Marie Antoinette uit 2006. De maker is haar eigen moeder, Eleanor Coppola. Je ziet dochter Sofia, toen 34 jaar jong, op de set worstelen met de logistiek van een groots kostuumdrama: druk verkeer van hordes figuranten en wachten tot de acteurs eindelijk uit de make-up komen, met de juiste pruik op en de juiste jurk aan.

In een groepsinterview in Londen licht Sofia Coppola haar opmerking „nooit meer” uit die tijd toe: „Ik heb inderdaad nooit meer iets gemaakt van de schaal van Marie Antoinettemet al die figuranten en historische kostuums. Maar toen ik ‘nooit meer’ zei, was ik vooral erg moe. Ik wilde helemaal geen film meer maken. Zo voel je je nu eenmaal na een opnameperiode. Na de opwinding van het begin volgt een enorme inzinking aan het eind.”

Campy roze aankleding

Dankzij het succes van haar doorbraakfilm Verloren in vertaling (2003) kreeg Coppola destijds voor Marie Antoinette een stevig budget en toestemming om te filmen in het Paleis van Versailles, als eerste filmregisseur ooit. Coppola: „Toen Marie Antoinette uitkwam, vond hij niet echt zijn publiek. De film was controversieel, niet iedereen was er enthousiast over. Ik word niet graag bekritiseerd maar ik begrijp wel dat je werk soms uiteenlopende reacties oproept. Ik ben blij dat de film jaren later een heel nieuw leven heeft gekregen.”

Zoom in

Coppola zet de koningin neer in een campy roze aankleding, als een jonge vrouw die rebelleert tegen haar rol als paspop in de schijnwerpers. Opgroeien in de gouden kooi – hoofdrolspeler Kirsten Dunst zegt in de documentaire dat zij en Coppola zich daar allebei in herkenden. Sofia Coppola (New York, 1971) is de dochter van filmregisseur Francis Ford Coppola. Toen ze acteerde in diens film De peetvader III kreeg ze felle kritiek: ze zou een talentloze nepobaby zijn. Nadat ze in 1999 debuteerde als regisseur met De maagdelijke zelfmoorden groeide ze uit tot een alom gerespecteerd filmmaker die vaak opgesloten meisjes en vrouwen op zoek naar een eigen identiteit portretteert.

Bezorgde blik op de dochter

Op het eerste gezicht gaat Marie-Antoinette maken over de opnames van een kostuumdrama. Die verliepen zo te zien opvallend vlekkeloos: Coppola maakt de film op tijd af en binnen het budget – verwacht dus geen drama op dat gebied. Interessant is vooral dat je de moeder naar haar dochter ziet kijken. Liefdevol, bewonderend, maar ook ongerust. In de documentaire zegt de moeder: „Het laatste wat ik wil, is tot last zijn – zeker van Sofia.”

Coppola: „Het is een uniek perspectief, omdat het mijn eigen moeder is. Ik zou me nooit zo kwetsbaar opstellen tegenover een reguliere filmploeg. Zelf vind ik het fascinerend om te zien hoe filmmakers die ik bewonder te werk gaan; ik hoop dat dat in de documentaire ook overkomt.”

Ze vond het destijds prima om haar moeder op de werkvloer te hebben. „Eigenlijk vond ik het juist fijn dat ze erbij was. Het was zo’n grote, stressvolle productie, iedereen vond het prettig een ​​moederfiguur op de set te hebben. Er is één scène waarin ik in mijn trailer zit, ik ben moe, prikkelbaar, en wil haar vragen niet beantwoorden. Ik vond het belangrijk om dat ook te laten zien.”

Zoom in

Tussen de tientallen mensen op de set oogt Coppola als een onopvallende toeschouwer, ze verheft nooit haar stem. „Kan ze dit wel?” vraagt de moeder zich af in de voice-over. „Is ze niet te jong en te onervaren?” Hoe was het voor Coppola om dat terug te horen? „Destijds had ik het vooral druk met het maken van de film zelf. Nu ik het vanuit het perspectief van een moeder bekijk, begrijp ik dat je je altijd zorgen blijft maken om je kinderen.”

In de schaduw van de Coppola’s

Haar moeder overleed in 2024Sofia Coppola heeft de documentaire daarna zelf afgemaakt. De belangrijkste ingreep is dat zij haar moeders dagboekaantekeningen uit die periode toevoegde: zo wordt het ook haar blik op haar moeder. Sofia kreeg veel van haar mee: „Ze had een observerende blik, ze richtte zich graag op details en was nogal ingetogen. Ze moedigde me altijd aan om trouw te blijven aan mezelf en mijn interesses. Ik zag haar allerlei dingen ondernemen: schilderen, beeldhouwen. Dat gaf mij het vertrouwen dat ik dat ook kon doen. Ze hechtte veel waarde aan oprechtheid in je werk en aan het belang van visuele schoonheid.”

Als documentairemaker stond Eleanor Coppola altijd in de schaduw van haar beroemde familie van regisseurs, acteurs, componisten en musici. Van haar zes documentaires gaan er vijf over filmopnames van haar man en dochter. Op haar tachtigste debuteerde ze alsnog met een eigen speelfilm, de romkom Parijs kan wachten.

Zoom in

Haar beroemdste documentaire is Harten van duisternisover de krankzinnige opnames van de Vietnamfilm Apocalyps nu eind jaren zeventig. Later maakte de moeder ook making-of-documentaires over diens films De Regenmaker in Jeugd zonder Jeugd. Sofia Coppola: „Ze heeft bij mij gefilmd op de set van De maagdelijke zelfmoorden in Verloren in vertaling. Ze kwam graag op de set en was erg goed in documentaire-achtig camerawerk uit de losse hand. Ze deed het eigenlijk om ons een beetje te helpen.”

In Marie-Antoinette maken beschouwt de moeder met enige spijt haar dienende rol in de familie: „Mijn taak is het observeren van de wereld van mijn getalenteerde familie. Ik doe niet mijn eigen ding.” Hoe was dat voor Coppola om te horen? „Mijn moeder vond dat haar generatie niet dezelfde kansen had gekregen als de mijne. Ze was dan ook erg blij dat ik een carrière kon combineren met een gezin. Ze heeft daar zelf wel mee geworsteld, maar heeft er uiteindelijk vrede mee.”

De vrouwelijke blik

In Harten van duisternis noemt vader Coppola zijn baan „de laatste legitieme dictatorspost op aarde”. Sofia Coppola heeft als regisseur een hele andere werkwijze. Wanneer ze iets wil, zo zie je in de documentaire, fluistert ze tegen de productieleider of de cameraman. „Er bestaat zo’n cliché van de filmregisseur met een megafoon die luidruchtig en bazig is. Dat ben ik inderdaad niet. Er zijn allerlei manieren om duidelijk te maken wat je wilt. Ik heb op de set van Marie Antoinette geleerd om mijn visie over te brengen op een grote groep.”

Coppola oogt bescheiden op de set, ze is dat niet. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een scène waarin haar cameraman de blik van koning Lodewijk XVI meer in de film wil hebben. De regisseur houdt stand: de film concentreert zich op de jonge koningin. De machtige mannen en de politieke turbulentie om haar heen zijn bijzaak.

Coppola: „Wat mij het meest opviel bij het terugzien van de opnames, is dat ik steeds moest vechten voor een vrouwelijk perspectief. Dat was destijds ongebruikelijk. Toen ik begon waren er niet veel films waarin ik me op die manier kon herkennen. Ik wil de wereld vanuit mijn eigen perspectief tonen, en dat is de blik van een vrouw.”

Wilfred Takken

https://www.youtube.com/embed/CwPwUOdagkY

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie