Den Haag debuteert als marathonstad in tijd van groeiende hardloopgekte

Bijna 10.000 deelnemers staan vandaag aan de start van de allereerste editie van de marathon van Den Haag. Met dat aantal is de loop na Rotterdam en Amsterdam meteen de op twee na grootste marathon van Nederland.

Net als veel andere marathons was die van Den Haag binnen enkele dagen uitverkocht. Dat past in een bredere trend die zich al langer voordoet: het afleggen van de 42,195 kilometer in wedstrijdverband is in trek.

De marathonkalender in Nederland blijft zich maar uitbreiden. De groeiende populariteit roept ook de vraag op of dit leidt tot extra druk op medische hulpposten.

Het Rode Kruis ondersteunt bij grote marathons zoals die van Den Haag de medische hulpposten. Volgens de hulporganisatie is de vraag naar hulpverlening de afgelopen jaren toegenomen. Er worden vooral meer mensen behandeld vanwege hitteletsel.

Oververhitting komt niet alleen voor op extreem warme dagen, waarschuwt specialist eerstehulprichtlijnen Cees van Romburgh van het Rode Kruis.

“Hitteletsel, of in ernstige gevallen een hitteberoerte, kan ook voorkomen tijdens de Midwinter Marathon in Apeldoorn in februari bijvoorbeeld”, zegt hij. “Als het kouder wordt, zie je dat sporters meer laagjes dragen, maar dat is niet altijd beter.”

Hij noemt als voorbeeld puur nylon, een synthetische stof die niet ademt. Daardoor kan zweet minder goed verdampen en kan het lichaam zijn warmte moeilijker kwijt. Zo kan een loper oververhit raken.

Ook een hoge luchtvochtigheid, weinig wind, een sterke zonkracht, een slechte voorbereiding of een te hoog wedstrijdtempo kunnen ertoe leiden dat iemands lichaamstemperatuur te hoog oploopt.

“Blijf voldoende drinken. Je lichaam heeft vocht nodig om warmte kwijt te raken en af te koelen”, zegt hij. En: “Luister naar je lichaam en grijp in als het niet goed voelt. Het afmaken van een wedstrijd moet belangrijker zijn dan het vestigen van een persoonlijk record.”

Sommige marathons, zoals die van Leiden en Utrecht, lopen deels door landelijk gebied en deels door de stad. Zodra lopers terugkeren naar de bebouwde kom lopen ze soms tegen een “muur van warmte” aan, zegt Van Romburgh. “Het lichaam krijgt dan niet de kans om geleidelijk aan die hogere temperatuur te wennen. Ook goed getrainde mensen kunnen daardoor een hitteberoerte krijgen.”

Om beter voorbereid te zijn op hitteletsel heeft het Rode Kruis zijn vrijwilligers extra toegerust. Denk daarbij aan de inzet van koelbaden en het koelen met handdoeken die in ijswater zijn gedrenkt. Vandaag zijn bij de marathon van Den Haag 120 hulpverleners van het Rode Kruis aanwezig.

Ook zogeheten bikers, hulpverleners op de fiets, praten met lopers om te kijken of het goed met ze gaat. Ze vervoeren ijs en handdoeken. In Den Haag rijden er vandaag twintig rond.

De ambulance wordt doorgaans pas ingeschakeld als vervoer naar het ziekenhuis nodig is en er sprake is van een ernstige medische situatie. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond laat weten dat het aantal ambulanceritten voor deelnemers aan de marathon van Rotterdam niet wordt bijgehouden.

Tijdens de marathon van Eindhoven schommelde de inzet van ambulances tussen 2021 en 2026 tussen de veertig en vijftig keer, met een uitschieter naar 75 in 2025. Dan gaat het niet alleen om marathonlopers. Ook omstanders en andere mensen die tijdens het marathonweekend in het centrum van de stad medische hulp nodig hebben, zijn meegerekend, zegt de GGD Brabant-Zuidoost.

Dat geeft dus geen goed beeld van het aantal ernstige incidenten. Ook Van Romburgh zegt dat het lastig is om te zeggen of een groeiend aantal deelnemers ook leidt tot meer medische incidenten. “Maar in het algemeen doen er meer mensen mee, dus ook het aantal mensen bij wie iets mis kan gaan neemt toe.”

Een positieve ontwikkeling is dat toeschouwers steeds beter herkennen wanneer het niet goed gaat met een loper, bijvoorbeeld als die begint te wankelen. Volgens Van Romburgh is het publiek beter voorgelicht(opent in nieuw venster).

“Ze vragen bijvoorbeeld: gaat het wel?” Doordat er sneller aan de bel wordt getrokken, kunnen hulpverleners ook sneller ingrijpen. “We zijn blij met deze extra voelsprieten.”