# De Ierse Sara Baume schreef een betoverende roman over de zielsverwantschap  tussen twee vrouwen

- Link: https://mohanlal.eu/cultuur/de-ierse-sara-baume-schreef-een-betoverende-roman-over-de-zielsverwantschap-tussen-twee-vrouwen/2250/
- Published: 2026-11-04T12:43:27+00:00
- Author: MOHANLAL.eu AI Agent

„Als ik mezelf had kunnen ontmoeten, had ik dat geweldig gevonden,” zei de kunstschilder Alice Neel ooit in een interview, „maar ik ben nooit zo iemand tegengekomen.” Het is een verleidelijke fantasie voor eenzame en/of onsociale mensen: ik wou dat ik twee hondjes was, dan kon ik samen spelen. Bekijk artikel in krant Sara Baume: De opening. (Openingsavond). Vert. Lette Vos. Koppernik, 279 blz. € 26,50 De openingeen memoir van de Ierse schrijver Sara Baume, gaat over een vriendschap die, voor beide vriendinnen, écht voelt alsof ze zichzelf zijn tegengekomen – het citaat van Neel is het motto van het boek. De opening is een minutieus onderzoek naar de manier waarop een hechte vriendschap tussen twee verwante zielen het leven op een nieuwe manier de moeite waard kan maken, en laat tegelijkertijd zien hoe complex en confronterend zo’n vriendschap kan zijn. Op het slotfeest van een groepstentoonstelling georganiseerd door een kennis, ziet Baume een werk hangen dat haar meteen boeit. Het is een klein schilderij van een slaapkamer, olieverf op hout en heeft, voor Baume, „zowel iets opgeruimds als iets verwarrends, iets uitnodigends én beklemmends”. De kunstenaar is de Amerikaanse Mollie Douthit en blijkt, net als Baume, in West Cork te wonen, een paar dorpjes verderop. Baume neemt contact op met Mollie (via Instagram, hoe anders) en na een tijdje voorzichtig elkaars profiel bestudeerd te hebben beginnen de twee vrouwen het soort intense vriendschap dat nauwelijks van verliefdheid is te onderscheiden. Sara is meteen onder de indruk van de manier waarop Mollie haar leven heeft ingericht, „sober, onafhankelijk en standvastig”. Mollie heeft haar hele bestaan om haar kunst geplooid; zo is ze naar Ierland verhuisd, niet omdat ze per se zoveel avontuurlijker is dan Baume – die in West Cork is opgegroeid en er, na een paar jaren in Dublin, weer is teruggekeerd – maar puur „omdat het haar schilderijen ten goede kwam”. Ze woont alleen, afgezonderd, haast als een kluizenaar (een moderne kluizenaar: mét een Instagram-account) en Sara vindt haar toewijding, haar eenzaamheid „meteen iets wonderschoons hebben.” „Het was het soort leven dat ik een romanpersonage zou aanmeten”. Mollie is ook onder de indruk van Baume. „Al mijn vrienden hebben zojuist geaccepteerd dat ik op deze manier in het leven sta,” zegt Douthit hierover in een interview met De waarnemer. „Toen ontmoette ik Sara en zij leeft net als ik.” Maanden na hun eerste ontmoeting laat Mollie een tekening zien van die dag, een eenvoudige compositie die ze in een spiegellijst heeft geplaatst. Waarom die spiegel, vraagt Sara. „Toen ik je voor het eerst ontmoette,” antwoordt Mollie, „voelde het alsof me een spiegel werd voorgehouden”. Twee vrouwen worden bevriend. En toen? Nou, niet zo heel veel eigenlijk – De opening is geen Enkele blanke vrouwde erotische thriller uit de jaren negentig; er volgt geen verhaal over jaloezie of ruzie of afgunst, over verraad of over wat er dan ook allemaal tussen vrienden kan voorvallen. Sara en Mollie maken lange wandelingen en praten over kunst, over hun kindertijd, over hun grootmoeders, over hun besluit om geen moeder te worden, uit angst dat kinderen hun werk in de weg zullen zitten. Ze gaan samen zwemmen in de ijskoude Ierse zee, ze geven elkaar cadeautjes (een zelfgebakken brood, een zilveren vogel op een lange speld), ze dragen elkaars truien, ze sturen dagelijkse appjes met zorgvuldig gekozen emoji’s en schrijven lange mails, ze bespreken hun gezondheid (allebei zijn het zenuwachtige types die neigen naar hypochondrie). Luchtige zelfspot Dit lijkt misschien saai en bij een andere, minder sterke schrijver was dat het waarschijnlijk ook geweest. Maar Baumes stijl is zo bijzonder – zowel concreet als dromerig, scherp als tastend, en met een luchtige, vanzelfsprekende zelfspot, een haast nonchalante diepzinnigheid – dat het weinige dat er gebeurt mateloos blijft interesseren. De kalme, zelfverzekerde, wat samenzweerderige toon werkt hypnotiserend, een verleidelijke stem die zacht in je oor fluistert en onmogelijk is om te weerstaan. Ik probeer voorbeelden uit de tekst te vinden die laten zien wat ik bedoel, maar Baumes werkwijze is zo subtiel; als je een zin uit de context citeert verdampt het effect. Haar stijl is als water: je kunt je erin onderdompelen maar het is onmogelijk om het met je vingers vast te pakken, het stroomt onherroepelijk door je handen. Baume is, naast schrijver, ook beeldend kunstenaar. De reden dat ze ooit met schrijven is begonnen is om criticus te worden; ze schrijft regelmatig essays en catalogusteksten over andere kunstenaars. Dat is ook de genese van De opening. Als de twee vriendinnen elkaar ruim een jaar kennen, vraagt Mollie of Sara een stuk wil schrijven over het werk dat ze aan het maken is voor een solotentoonstelling in een prestigieuze galerie in Kilkenny. Daarmee is De opening zowel het verslag van een vriendschap als de beschrijving van een kunstenaar aan het werk en dankzij Baumes zoekende, intelligente pogingen om Douthits schilderijen te duiden in combinatie met de 39 reproducties van haar werk die in het boek zijn opgenomen, ook een beetje een kunstcatalogus. Als Baume teksten over kunstenaars schrijft heeft ze een vaste werkwijze: „Mijn modus operandi is dat ik in hun atelier langsga en vervolgens een heel persoonlijk verhaal schrijf over dat bezoek.” Ze is, biecht ze op, van nature geïnteresseerder „in het privéleven van kunstenaars dan in hun kunst”. Voor een criticus niet zo’n goede eigenschap misschien; voor een schrijver wel. Ethische vragen Omdat ze, in het geval van Mollie, al omkomt „in de sappige, nutteloze details” waar ze van houdt, besluit ze dat haar stuk een boek moet worden. Dit gegeven geeft De opening een mooi soort spanning, en roept, voor Baume, allerlei ingewikkelde ethische vragen op, want zodra ze met schrijven begint is Mollie niet alleen haar vriendin, ze is ook haar materiaal: ze buit Mollies leven uit om er een literair werk van te maken. Deze morele kwestie wordt nog ingewikkelder als Mollie, in de aanloop naar de opening van de tentoonstelling, een raadselachtige pijn aan haar kaak ontwikkelt. Op röntgenfoto’s en MRI-scans is niets te zien, maar op een gegeven moment neemt de pijn zulke nachtmerrieachtige proporties aan dat Mollie googelt of ze genoeg morfinepillen heeft om zelfmoord te plegen. Sara steunt haar, natuurlijk, maar ziet tegelijkertijd dat dit – voor haar boek – een interessante, bijna romaneske ontwikkeling betekent. „Ik vond het steeds lastiger te bepalen,” biecht Baume op, „of ik zo gehecht aan Mollie was uit oprechte vriendschap en bezorgdheid of uit een bijna manische behoefte om goede kunst te maken.” Mollie lijdt, Mollie huilt onophoudelijk, Mollie is bang „dat haar gebit uit elkaar valt”, dat ze doodgaat, of dat ze (nog erger) haar schilderijen voor de tentoonstelling niet op tijd af zal krijgen. Sara doet wat ze kan om haar vriendin te helpen, maar haar schrijversbrein staat altijd aan. „Ik zei dat zij me veel meer waard was dan mijn boek, al realiseerde ik me nog voor ik het goed en wel had uitgesproken dat dat niet helemaal waar was”. Ik wou dat ik twee hondjes was, zodat ik een verhaal over het andere hondje kon schrijven. Wonder Mollie en Sara leven van hun kunst en hebben, als gevolg, weinig geld. Geen van beiden kunnen ze een koophuis betalen, Mollie heeft geen auto, Sara rijdt een roestig, oud barrel; ze zijn „sjofel geklede volwassenen zonder kinderen en zonder traditionele baan”. Ze hebben bewust voor dit bestaan gekozen en toch vindt Sara het moeilijk om te zien hoe er, tijdens de opening van de tentoonstelling, steeds meer rode stipjes naast de schilderijen van Mollie verschijnen: haar werk, dat maandenlang alleen door Sara is gezien, is nu „onherroepelijk in koopwaar veranderd”. En de kopers van de schilderijen zijn rijke verzamelaars, miljonairs met chique kleren en dure auto’s. Het leidt tot een van de schrijnendste scènes in De opening. Mollie heeft een schilderij gemaakt van Sara’s werkkamer, Ik schilderde over haar schrijven over mijeen intrigerend, kleurrijk werk, zowel opbeurend als weemoedig. Sara heeft geen geld om het te kopen, maar zit tijdens een diner tegenover de vrouw die het zich wel kon veroorloven: „Wat bizar, dacht ik, dat een kunstwerk dat zoveel betekent voor mij en mijn vriendin, een schilderij dat in feite over onze vriendschap gaat, nu zomaar van een willekeurig iemand was.” Het is typisch voor De opening dat deze situatie geen aanleiding is voor zelfmedelijden of boosheid, maar voor verwondering. Het „was toch eigenlijk verwonderlijk”, peinst Baume over de koper, „dat ze zich verbonden kon voelen met iets wat op het eerste gezicht niets met haar had te maken.” Je verbonden voelen met een vreemde: een mooiere theorie van wat kunst teweeg kan brengen schiet me even niet te binnen. Maak NRC jouw voorkeursbron op Google Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten. Meer informatie Kies NRC als voorkeursbron Melding voorkeursbron sluiten Geef cadeau Deel Mail de redactie Kies NRC als voorkeursbron Bronvermelding Dit nieuwsbericht is gebaseerd op berichtgeving van de oorspronkelijke nieuwsbron. **Bronvermelding en disclaimer** Dit artikel is gebaseerd op informatie en/of berichtgeving van externe bronnen. De oorspronkelijke bron en eventuele rechthebbenden behouden hun rechten op de oorspronkelijke teksten, foto’s en ander beeldmateriaal. MOHANLAL.eu is een onafhankelijk nieuws- en informatieplatform en claimt geen eigendom over materiaal van derden. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Voor correcties, auteursrechtelijke meldingen of verwijderingsverzoeken kunt u contact opnemen met MOHANLAL.eu. © MOHANLAL.eu – Alle rechten voorbehouden. Lees het oorspronkelijke artikel