DJ Juan Atkins maakte muziek die nog niet bestond. Hij noemde het techno

Iets meer dan een week geleden draaide hij nog op het Amsterdam Dance Event, op een avond in het teken van veertig jaar Detroit-techno. Zondag maakte Juan Atkins’ management bekend dat de Amerikaanse dj en producer plotseling op 64-jarige leeftijd is overleden. Hij zou de avond daarvoor optreden in de YuYu Cine Club in Mexico-Stad, maar werd voorafgaand aan het optreden bewusteloos in zijn hotelkamer aangetroffen. Niet veel later overleed hij in het ziekenhuis. Een doodsoorzaak is vooralsnog niet bekendgemaakt.

Zijn eerste synthesizer kreeg Juan Atkins van zijn oma Lily. Als jongen speelde hij al graag op haar Hammond B-3, een elektromechanisch orgel. Met de Korg MS-10 die ze hem cadeau deed, kon hij zelf elektronische klanken maken. Hij experimenteerde naar hartenlust, op zoek naar geluiden die hij nog nergens had gehoord.

Atkins werd in 1962 geboren in Detroit, de Amerikaanse autostad waar fabriekssluitingen en werkloosheid diepe sporen nalieten. Als tiener verhuisde hij naar het nabijgelegen Belleville. Daar raakte hij bevriend met Derrick May en Kevin Saunderson. Ze maakten samen muziek en zouden later bekend worden als de Belleville Three, de grondleggers van Detroit-techno. Atkins was daarbij de voortrekker. Hij bracht als eerste van het drietal platen uit en verwierf de bijnaam ‘godfather of techno’.

Muziek uit de toekomst

Muzikale inspiratie haalde hij als tiener onder meer uit het radioprogramma van de Amerikaanse radiopersoonlijkheid The Electrifying Mojo. In diens nachtelijke uitzendingen, compleet met geluidseffecten uit de ruimte, draaide de radio-dj de Amerikaanse funk van Parliament-Funkadelic naast de elektronische muziek van het Duitse Kraftwerk. Die combinatie bracht de jonge Atkins op ideeën voor zijn eigen geluid.

Atkins was zelf ook gek op sciencefiction. Ruimteschepen, robots en steden uit de verre toekomst spraken tot zijn verbeelding. Hoe zou de muziek van zo’n wereld klinken? Die fascinatie kreeg vorm in Cybotron, het duo dat hij in 1980 met bassist Richard Davis vormde. Op hun plaat ‘Clear’ (1983) hoor je nog altijd de funk van Detroit, maar dan met een strakke drumcomputer en scherpe synthesizerklanken. De plaat was zijn tijd ver vooruit. Ruim twintig jaar later gebruikte Missy Elliott het nummer als sample voor haar wereldhit ‘Lose Control’.

https://www.youtube.com/embed/YT4qqZHN8no

De Nederlandse dj Dimitri Kneppers herinnert zich op Instagram hoe hij als zeventienjarige ‘Clear’ voor het eerst hoorde, terwijl zijn vrienden op straat electric boogie dansten. „Het geluid was rauw, futuristisch en funky”, schrijft hij in zijn eerbetoon aan Atkins. „Het opende een compleet nieuwe wereld voor me.”

Na Cybotron ging Atkins solo verder onder de naam Model 500. Met ‘No UFO’s’ (1985) legde hij een fundament voor Detroit-techno zoals die wereldwijd bekend zou worden. Hypnotischer en minder schatplichtig aan disco dan de house uit Chicago.

https://www.youtube.com/embed/KNz01ty-kTQ

Atkins was bovendien degene die als eerste het woord ‘techno’ gebruikte voor de muziek die hij maakte. Toen de Britse platenman Neil Rushton in 1988 een verzamelalbum met muziek uit Detroit bedacht onder de titel Het huisgeluid van Detroitmaakte Atkins bezwaar. „Nee, dit is geen house uit Detroit”, vertelde hij in een interview met het Britse muziekvakblad Geluid op geluid. „Dit is techno.” Hij leverde zijn nummer ‘Techno Music’ aan, waarna de plaat verscheen als Techno! Het nieuwe dansgeluid van Detroit.

Van Detroit naar Berlijn

Via Britse clubs vond het nieuwe genre uiteindelijk zijn weg naar het Europese vasteland. Vooral in Berlijn sloeg de muziek aan. Na de val van de Muur veranderden verlaten gebouwen daar in nachtclubs, waar de machinale ritmes uit Detroit een thuis vonden. Duitse producers reisden naar Detroit om in pandjeshuizen oude synthesizers op te kopen. Met een van hen, Moritz von Oswald, maakte Atkins later muziek onder de naam Borderland.

Ook in Nederland was Atkins een graag geziene gast. Afgelopen zomer draaide hij tijdens het festival Dekmantel in het Amsterdamse Bos en in de Melkweg. En nog recenter dus tijdens ADE, in de Q-Factory.

Op sociale media reageerden zijn jeugdvrienden aangeslagen op het nieuws van zijn onverwachte overlijden afgelopen zondag. Kevin Saunderson noemt hem een visionair die voor velen de deur opende. Derrick May herdenkt zijn onvermoeibare inzet.

Aan stoppen dacht Juan Atkins dan ook nog lang niet. Op de vraag van het Nederlandse Patta-tijdschrift in oktober of hij ooit met pensioen zou gaan, antwoordde hij: „Ik blijf muziek maken totdat ik deze planeet verlaat. En misschien nog wel een tijdje daarna.”

https://www.youtube.com/embed/6h6OfX9bv_I

Geef cadeau





Deel





Mail de redactie